Westkapelle en de pedozaak

In NRC Handelsblad van 6 maart 2012 verscheen een stuk van onze oud-dorpsgenote Clazina Dingemanse, dat een andere licht werpt op de houding van de Westkappelaars in het pedo-schandaal. Zie ook het daaraan voorafgaande (maar eronder geplaatste) artikel van Margriet Oostveen.

Een relativerend artikel over Westkapelle in "Monnikenwerk, een blog over religie en kerken in Zeeland"

Met dank aan W. Staat

Westkapelle is heel anders dan Urk

Zaken die diep ingrijpen in dorpsgemeenschappen zijn heel vaak aanleiding tot het lustig opplakken van etiketten, niet in het minst door een deel van het journaille. De ontuchtaffaire in Westkapelle is daar een goed voorbeeld van.
Diverse kranten, in dit geval het Algemeen Dagblad, Trouw en De Volkskrant, waren er donderdag 1 maart 2012 als de kippen bij om Westkapelle neer te zetten als een gesloten strenggelovige dorpsgemeenschap. Trouw heeft het over ,,het gereformeerde en gesloten karakter van Westkapelle”. Het Algemeen Dagblad zet Westkapelle neer als ,,het zeer gelovige dorp”en De Volkskrant heeft achterhaald dat Westkapelle een ,,zwaar gesloten dorpsgemeenschap” is.

Ook elders werd met etiketten gesmeten. Zo was bij de reacties op de website van de PZC te lezen dat je Westkapelle op een lijn kon zetten met Urk. Quatsch! Maar Westkapelle heeft zo en passant wel even een aantal kwalificaties opgeplakt gekregen die er nog lang aan zullen blijven kleven. Hoeveel moeite kost het in ons digitale tijdperk om feiten te achterhalen.

De mensen die zo goed weten hoe het dorp in elkaar zit zijn lui geweest. Met een beetje werk op Google hadden ze bijvoorbeeld zo kunnen achterhalen dat de gemeenteraad van Westkapelle, toen dat nog een zelfstandige gemeente vormde, bij gemeenteraadsverkiezingen een patroon vertoonde dat sterk afwijkt van heel veel andere kleine gemeenten van vergelijkbare grootte in Zeeland (en daarbuiten).

Zo was er in 1982 een niet-confessionele meerderheid waarbij PvdA en VVD elk twee van de zeven raadszetels bezetten. In 1986 werd de PvdA afgetekend winnaar met 690 van de 1779 uitgebrachte stemmen. Hoezo ‘het lijkt op Urk”, waar de confessionele partijen in 2010 bij de gemeenteraadsverkiezingen nog 84 procent van de stemmen behaalden. Dan het etiket streng gelovig. Wie de feiten overziet wrijft zich de ogen uit.

Het dorp telt volgens de website van de gemeente Veere ‘ongeveer 2740’ inwoners. Er zijn drie kerkgenootschappen vertegenwoordigd. De plaatselijke PKN-gemeente, die al helemaal niet als streng-orthodox bekend staat telt 1091 leden (cijfer 2011). Deze gemeente is voortgekomen uit de plaatselijke gemeenten van de Hervormde en de Gereformeerde Kerk. Het waren trouwens overwegend hervormden, want de Gereformeerde Kerken in Nederland telden hier in de jaren negentig van de vorig eeuw nog geen 200 leden. Ook die kleine minderheid was niet te rangschikken onder de strengere richting van de bevindelijke kerken.

Westkapelle herbergt ook een kleine Vrije Evangelische Gemeente, waarvan de exacte omvang onbekend is. Deze valt evenmin onder de bevindelijkheid te rangschikken.

Blijft over de Gereformeerde Gemeente. Deze strenge geloofsgemeenschap waar de pijlen op worden gericht vanwege de betrokkenheid van verdachte bij die kerk, telt 257 leden. Dat komt op precies te zijn neer op 9,03 procent. Hoe een streng –christelijk dorp?

Of Westkapelle een gesloten gemeenschap is, daar zullen deskundigen een oordeel over hebben. Maar het is in ieder geval onjuist om de kwalificatie van gesloten gemeenschap zomaar te koppelen aan een vermeend streng christelijk karakter.

Dat nauwelijks aangiften werden gedaan hoeft trouwens niet zoveel te maken te hebben met een eventueel gesloten karakter van Westkapelle. Immers zijn er nogal wat factoren met ruis.

- Zo lijkt het erop dat heel veel jongeren van de praktijken van verdachte afwisten. Ze bleven zelf uit zijn buurt, al dan niet gewaarschuwd door ouders of anderen.

- Bovendien lijkt het erop dat men er niet zo snel werk van maakte omdat men de vrouw van de verdachte niet voor het hoofd wilde stoten. Die factoren hebben er mede toe geleid dat er weinig animo was om aangifte te doen.

Bovenstaande feiten kunnen in iedere gemeenschap, gesloten of niet, remmend werken op het doen van aangifte. Iets anders is dat keer op keer blijkt dat men er binnen strenggelovige kerkgemeenschappen moeite mee heeft om zaken als ontucht en huiselijk geweld binnen eigen kring aan te pakken. Dat bleek recentelijk nog tijdens een rechtszaak in Middelburg over een verkrachtingszaak die speelde in het oosten van Zuid-Beveland. Daar waren feiten binnenskamers gehouden.

Op 14 februari van dit jaar bleek uit onderzoek van Movisie dat slachtoffers van huiselijk geweld binnen bevindelijke kring moeite hebben om te praten over wat hen is overkomen. Overigens bleek uit dat onderzoek ook dat huiselijk geweld wel meer bespreekbaar is geworden in bevindelijke kringen.

1 maart 2012

Hoe Walcherse kerkdorpen vervielen tot kleine buurtschappen


Dr. Aad P. de Klerk, werkzaam bij de Stichting Cultureel Erfgoed Zeeland houdt een inleiding over de gekrompen dorpen binnen de gemeente Veere op donderdag 1 maart a.s. in het museum Het Polderhuis te Westkapelle.

Hij zal het hebben over Boudewijnskerke en Poppekerke, buurtschappen bij Westkapelle, maar ook over Buttinge, Hoogelande, Sint Janskerke, Krommenhoeke, Mariekerke, Poppendamme, Werendijke, en Zanddijk.  
Deze nu onopvallende mini-dorpjes hebben een interessante geschiedenis. Ooit waren het dorpen met een eigen kerk. Rond 1300 waren er zesendertig parochies op Walcheren. Het voortbestaan van een dorp was afhankelijk van het behoud van de kerk.  
Bij Westkapelle werd in 1851 de ruïne van Ser Poppekerke opgeruimd. In 1870 werden de resten van de verwoeste Sint Nicolaaskerk van Boudewijnskerke afgebroken.

Ruïne van de kerk van Poppekerke (omgeving Schoutsweg) in 1851

De vliedbergen die bij de dorpen hoorden komen in de presentatie van Aad de Klerk ook aan de orde. Zo lag bij het kerkhof van Poppekerke een vliedberg die in 1834 acht meter hoog was. Op de behouden gebleven berg van Boudewijnskerke moet ooit een torentje hebben gestaan.
De presentatie, georganiseerd door de Stichting Cultuurbehoud Westkapelle, begint om 19.30 uur. De toegang is gratis.

21 februari 2012

Opnieuw onderzoek naar Moluks drama in 1956

De gemeente veere overweegt een onafhankelijk onderzoek in te stellen naar het al veel besproken en beschreven schietincident bij het "kamp" in Westkapelle. De PZC schrijt hierover:

Mogelijk onderzoek schietpartij in moluks kamp Westkapelle

  zaterdag 18 februari 2012 | 12:02 | Laatst bijgewerkt op: zaterdag 18 februari 2012 | 12:16

 Tekstgrootte tekst verkleinentekst vergroten
Foto: ANP

Foto: ANP

WESTKAPELLE - Er komt mogelijk alsnog een onderzoek naar de schietpartij in 1956 in Westkapelle waarbij negen Molukkers gewond raakten.
Het dagelijks bestuur van de gemeente beslist daar binnenkort over. Het dagelijks bestuur van de provincie meldt echter dat de burgemeester en wethouders van de gemeente Veere 'een positieve grondhouding hebben' maar dat dat college eerst nog overleg over deze zaak moet hebben met het Zeeuws Archief en het museum Het Polderhuis.

Jan Kaland, tot 1997 toen de gemeente werd opgeheven, gemeente-secretaris van Westkapelle en daarna in dienst bij de nieuw gevormde gemeente Veere, stopt met werken. Hij is 62 jaar en kan gebruik maken van de regeling voor vervroegde uittreding. Op 27 januari 2012 was er een afscheidsreceptie in het verenigingsgebouw "Westkapelle Herrijst".

De Veerse Bode van 1 februari 2011 wijdde onderstaand artikel aan het afscheid van Kaland.

44 jaar verknocht aan de gemeente
Westkapellaar Jan Kaland neem afscheid van gemeente Veere 

DOMBURG - Zijn laatste dagen als ambtenaar vond hij ‘een beetje vreemd’, zei hij vorige week, een paar dagen voor het echt zo ver was. Jan Kaland, die 44 jaar werkte voor de lokale overheid, heeft vrijdag afscheid genomen van de gemeente Veere. Daar maakte hij deel uit van de directie. In 1967 begon hij, meteen na zijn middelbare school, als assistent op het raadhuis van de voormalige gemeente Domburg. 

DOOR EUGÈNE DE KOK

Een paar dagen voor zijn afscheidsreceptie is zijn kantoor in het nieuwe gemeentekantoor in Domburg al zo goed als leeg. Jan Kaland heeft er een dubbel gevoel bij. “Je stopt met werken, iets wat altijd heeft gezorgd voor een bepaalde structuur in je leven. Straks heb ik daarmee en de wereld eromheen niets meer te maken. Ik ga nadenken wat daarvoor in de plaats moet komen.” Kaland is in zijn arbeidzame leven verknocht geraakt aan het openbare bestuur. Toen hij klaar was met de middelbare school begon hij op het raadshuis van de voormalige gemeente Domburg. Als assistent. “Wat typewerk, je stond eens achter de balie, handelde wat administratieve zaken af … dat soort werk deed je. Je begon destijds op de onderste sport en leerde bij. Als je goed je best deed kon je klimmen.”

Dat was precies wat hij deed. Na zijn diensttijd, nog een paar maanden op het raadhuis van Domburg en bijscholing op de bestuursschool stapte hij begin jaren ‘70 over naar de gemeente Westkapelle, de plek waar hij nog steeds woont.

“Ik was toen al wat deskundiger. Toen kon de gemeente al meer haar voordeel met me doen”, lacht hij. Hij denkt met veel plezier aan die tijd terug. “Met een gemeentehuis in het centrum stond je middenin de samenleving. Je maakte alles van nabij mee. De inwoners hadden vertrouwen in ons, maar aan de andere kant heerste er een gezond wantrouwen tegen de overheid. Toen ik begon, hing er op de gemeente een sfeer van de jaren ‘50. Er zaten verstokte ambtenaren en deed ouderwets aan. Ik heb mee geholpen aan verjonging van de mentaliteit en werkwijze.”

Herindeling

Het waren niet de laatste veranderingen die Kaland mee maakte. Met de grootste begon hij, net gepromoveerd tot gemeentesecretaris van Westkapelle, begin jaren ‘90: de herindeling tot de huidige gemeente Veere. “We voelden er in Westkapelle niet zo veel voor, vonden dat we het zelf wel konden, maar als het dan toch moest, dan moest het in een keer goed: één gemeente Walcheren dus.”

Die kwam er niet, onder meer door weke knieën van Vlissingen en protesten van de kleine gemeenten Veere, Valkenisse en Mariekerke. Na het afblazen van het plan schoof Westkapelle met medestander Domburg aan bij het overleg van de drie om alsnog tot één gemeente Veere te komen. “De herindeling werd daar wel met de mond beleden, maar iedereen vocht voor zijn eigen belangen en wilde de plannetjes veiligstellen. Al met al was het een hele hectische, maar een niet al te verheffende periode.”

Kaland was blij dat er, bij de herindeling, een buitenstaander werd aangesteld als gemeentesecretaris. Hij zelf kreeg de kans om als 47-jarige uit dienst te treden met behoud van het leeuwendeel van het salaris, maar deed het niet. “Ik zag het toen niet zitten.” Hij werd directeur op één van de afdelingen en maakte deel uit van de directie. Kaland moest nog loang na 1997 de nodige plooien gladstrijken na de moeizame herindeling. Hij denkt dat het ‘m redelijk is gelukt. Volgens de Westkapellaar staat de gemeente Veere er nu goed voor. “Ik neem niet afscheid van een zinkend schip”, glimlacht hij.

Eredivisie

Toch heeft hij zorgen. “We staan als gemeente voor grote veranderingen. Het management is de laatste tijd ook veranderd”, doelt hij onder meer op het ontslag van gemeentesecretaris Jan de Regt.

“Vanwege die processen leek het mij goed nu afscheid te nemen op mijn 62e, al moest ik er lang over nadenken. De gemeenteraad heeft gezegd dat de organisatie in de eredivisie moet kunnen meespelen, maar moet je dat als Veere wel willen? Mijn opdracht is altijd geweest om te roeien met de riemen die je hebt en rekening te houden met het personeel. Nu wil je in de eredivisie spelen. Ik weet niet of we daarop zijn ingesteld. Maar”, besluit hij, “ik heb 44 jaar bij de gemeente werkt. Misschien ben ik er nog te nauw bij betrokken en niet helemaal objectief.”

2 februari 2012